Citizen Kane

Í grunninn fjallar Citizen Kane um dauða Charles Foster Kane, gífurlega ríkan eiganda fréttablaðsins „The Inquirer“ en myndin sýnir líf hans frá byrjun til enda og hvernig sívaxandi veldi hans breytir honum. Á dánarbeði sínu segir hann aðeins orðið „Rosebud“ og eru blaðamenn að rannsaka hvort einhver merking sé í orðinu og reyna að komast að því hvað/hver þessi Rosebud er. Myndin þykir algjör brautryðjandi síns tíma á mörgum sviðum, t.d. myndatöku og ég tók sérstaklega eftir því hvað förðunin á aðalleikurunum er sannfærandi. Orson Welles er ekki nema 26 ára þegar hann gerir myndina (sem er einnig fyrsta alvöruverk hans) og eru margir leikararanna á svipuðum aldri. Myndin sýnir líf Charles F. Kane frá því hann er um tvítugt þar til hann er orðinn vel aldraður og ég verð að segja að gamla-kalla-lúkkið hans tókst virkilega vel upp. Welles var mjög trúverðugur í hlutverkinu sínu og ekki síður Joseph Cotten sem fór með hlutverk Jedediah Leland.

Hvað varðar myndina sjálfa og söguþráðinn þá fannst mér hún áhugaverð í heildina en ekki alveg nógu grípandi á köflum. Það voru nokkur atriði þar sem ég byrjaði að hugsa um eitthvað allt annað því það var svo lítið að gerast en það gerðist sem betur fer ekki oft. Maður er svo vanur nútímakvikmyndagerð að langar senur með löngum samtölum (og svart-hvíti liturinn gerir það pínu meira dull) ná ekki alltaf að halda athygli minni en ég skil alveg að á þeim tíma sem myndin er gerð var þetta mun eðlilegra svo ég ætla nú ekkert að setja mikið út á það.

            Eitt atriði sem fékk mig til að pæla var þegar Kane og Susan fóru í lautarferð sem má sjá á myndinni til vinstri (reyndar sést eiginlega ekki neitt). Í bakgrunninum var eitthvað skrítið í gangi því mér fannst það líta út eins það væri risastórt tjald með tilbúnum bakgrunni og einhverjum undarlegum fuglum fljúgandi um í mjög lágri upplausn. Mér fannst þetta mjög áberandi og kannski of augljóst til að vera mistök svo ég ákvað að fletta þessu upp á imdb eftir myndina. Kom þá í ljós að það var of dýrt og tímafrekt að taka atriðið upp á alvöru tökustað svo að bakgrunnurinn var fenginn úr King Kong og fuglarnir í lágu upplausninni voru í raun ekki fuglar heldur flugeðlur! Sagt er að Welles líkaði víst voða vel við þessar flugeðlur og vildi halda þeim óbreyttum.

            Það voru nokkrir aðrir gallar sem pirruðu mig pínu eins og í atriðinu þegar Kane kallar á eftir Gettys í stigaganginum heima hjá Susan þá er hljóðið greinilega ekki í sync við hann sjálfan. Nú er ég ekki nógu fróður um tæknina á þessum tíma en ég ætla bara að gera ráð fyrir því að Welles hefði lagað þetta ef hann gæti. Nú er ég búinn að setja smá út á tæknilega galla myndarinnar sem er tæplega 70 ára gömul þannig að ég skal bæta aðeins úr því. Mér fannst eitt atriði mjög flott og það var þegar Kane og félagar hans voru að horfa á ljósmynd inn um glugga af mönnum sem sátu saman og svo þegar maður hélt að þetta væri bara ljósmynd var klippt yfir þar sem þeir stóðu skyndilega upp og voru þá allir í veislu vegna velgengni Kane. Þetta var gert svo áreynslulaust að það kom mér vel á óvart fyrir svo gamla mynd þar sem þetta trick er ekki gert mikið betur í dag. Það voru fleiri atriði sem mér fannst flott og þá sérstaklega myndatakan en mér dettur ekki neitt sérstakt í hug einmitt nú.

            Í heildina fannst mér Citizen Kane temmilega góð mynd þó að ég set hana á ekki jafnháan stall og flest kvikmyndagúru gera en ég skil samt vel af hverju hún þykir meistaraverk síns tíma.

Maraþonmynd

Ég, Örn, Ármann og Villi vorum saman í hóp og gerðum maraþonmynd eftir gamalli hugmynd sem ég og Örn höfðum síðan úr grunnskóla. Þemað okkar var þó hatur en lögðum það eiginlega til hliðar því við vildum nota upphaflegu hugmyndina. Í grófum dráttum fjallar plottið um mann sem „stalkar“ annan gæja með því að birtast á ýmsum stöðum og gæða sér á kartöfluflögum á meðan hann fylgist grannt með honum úr fjarlægð.

                Til að byrja með þurftum við að ákveða upptökustað. Okkur fannst ágæt hugmynd að hafa upphafssenuna í Hallgrímskirkju og láta Ármann þá labba út úr kirkjunni og svo niður Skólavörðustíginn en ef ég man rétt var jarðaför í kirkjunni svo við völdum Iðnskólann í staðinn. Við eyddum líklega hátt í 30 mínútum í að skoða myndavélina og rifja upp allar stillingarnar áður en við tókum fyrstu senuna. Það voru allir að pota og krukka í hinum og þessum tökkum en það rifjaðist flest upp að lokum. Við vorum reyndar ekki alveg klárir á hvernig lýsingin kom út og vorum ekki nógu öruggir á White Balance dótinu og varð það til þess að fyrstu tvær tökurnar í myndinni voru aðeins dekkri en restin, eftir að við fiktuðum meira í stillingunum.

                Svo hófu tökurnar loksins af alvöru og við létum Villa klifra nokkrum sinnum á þök (mjög hættulegar senur, Villi á skilið mikið kredit!) en þegar við vorum komnir með gott tempó þá varð veðrið alveg vangefið og það rigndi eins og enginn væri morgundagurinn. Við þrjóskuðumst þó eitthvað áfram og skýldum myndavélinni með jökkunum okkar en flúðum svo inn í bíl þegar það varð alveg brjálað. Eftir að við keyrðum í heilar þrjátíu sekúndur á Vitabar fyrir börger stytti svo skyndilega upp svo að nýttum tækifærið og fórum aftur til baka til að taka upp restina af myndinni.

                Þegar við kláruðum svo myndina fengum við okkur svo sveittan börger og þá tók við eina eftirvinnslan sem var í boði, tónlistin. Snúran sem var notuð til að tengja ipod við myndavélina gufaði víst upp svo að við þurftum að rúnta í Garðabæinn til bekkjarbróður okkar eftir eins snúru en ég man lítið eftir því því ég var ekki með fullri meðvitund sökum þreytu. Þá tók við ennþá meira vesen því okkur tókst ekki að fá myndavélina til að play-a þegar við ætluðum að dubba en það vandamál leystist sem betur fer. Þetta var langur og krefjandi dagur en langt frá því að vera leiðinlegur enda er virkilega gaman að taka upp kvikmynd.

Uppáhalds myndir

Þegar ég var spurður hver uppáhalds kvikmyndin mín væri fyrir 4-5 árum var ég alltaf óákveðinn og taldi í hvert skipti upp mismunandi myndir svo að ég tók mig til fyrir ekki svo löngu og valdi eina mynd sem ég ákvað að gefa þennan stóra heiður. Það var myndin The Prestige eftir snillinginn Christopher Nolan með stórleikurunum Christian Bale og Hugh Jackman í aðalhlutverkum. Hún var ein af þessum myndum sem ég vildi að hætti aldrei meðan ég horfði á hana, alveg fram á síðustu mínútu. Myndin fjallar um tvo vini og töframenn/sjónhverfingarmenn sem lenda í deilum og keppast um hvor getur samið betra töfrabragð. Umhverfi og sögusvið myndarinnar (London undir lok 19. aldar) heillaði mig mjög mikið og söguþráðurinn fannst mér einstaklega grípandi, sérstaklega „twistið“ í lokin. Hver einasti leikari stóð sig frábærlega, Michael Caine var stórgóður eins og venjulega og meira að segja David Bowie var betri en ég bjóst við. Toppmynd.

                Næst ætla ég að velja Indiana Jones and the Last Crusade sem allir ættu að kannast við. Ég sá hana fyrst þegar ég var lítill og var þá þegar dolfallinn Indy aðdáandi. Harrison Ford fer að vanda með hlutverk Indiana Jones og fjallar myndin um för hans eftir heilaga kaleiknum og slæst faðir hans í för með honum, sem er leikinn af Sean Connery, sem hefur einhverra hluta vegna ekki elst síðan myndin var gerð. Sem lítill krakki hafði ég sérstaklega gaman af atriðunum þegar Indiana Jones leysir fornar þrautir og hleypur frá risastórum steinhnullungum sem elta hann eftir göngum.

                Ein mynd ómissandi á þennan lista er Disney-myndin Herkúles. Hún er mjög gott dæmi um ofspilaða mynd á heimilinu fyrr á árum og er nánast betri í hvert skipti sem maður horfir á hana. Þetta er ein af þessum myndum sem maður kann nánast hvert atriði utan að og hlær alltaf jafnmikið af öllum atriðum. Þótt flestir kunna líklega söguþráðinn fjallar myndin um verkefni Herkúlesar að sanna sig sem sönn hetja til að ganga í guðatölu. Hades, aðalóvinur Herkúlesar í myndinni, er að mínu mati besti karakter sem Disney hefur búið til ásamt Jafar úr Aladdin, bæði í enskri og íslenskri talsetningu (þó Jafar sé áberandi betri í íslensku útgáfunni).

                Næst fyrir valinu er myndin Life of Brian eftir Monty Python gengið. Mögulega fyndnasta mynd allra tíma og endalaust hægt að „quote-a“ góða frasa úr henni. Erfitt er að velja atriði sem standa upp úr en öll atriði sem innihalda Pontíus Pílatus og Biggus Dickus eru ódauðleg. Söguþráður myndarinnar er ekki mjög digur, eins og í öllum öðrum Monty Python myndunum, en er þó digrastur af þeim öllum. Hún fjallar um hremmingar Brians í Júdeu og hina ógnvekjandi Rómverja. Myndin sló svo vel í gegn að lagið Always Look on the Bright Side of Life er oft sungið í jarðaförum og er líklega frægara en myndin sjálf. Af öllum Monty Python myndunum þykir mér þessi best, þó þær séu allar í miklu uppáhaldi.

                Að lokum verð ég að nefna Crank: High Voltage. Hin fullkomna blanda af spennu og gríni. Þó svo að The Prestige sé uppáhalds myndin mín er Jason Statham án efa uppáhalds leikarinn minn. Ég geri mér grein fyrir að hann er ekki líklegasti leikarinn til að vera tilnefndur til Óskarsverðlauna en ég hef einfaldlega svo gaman af öllum myndunum hans að ég get ekkert að þessu gert. Jason Statham fer með hlutverk Chev Chelios sem lendir í því óláni að hjartanu hans er skipt út fyrir gervihjarta sem gengur fyrir rafhlöðum. Þær klárast fljótlega og hann getur því bara haldið sér á lífi með að gefa sjálfum sér rafstuð til að hlaða tækið. Myndin er gjörsamlega á fullu allan tímann og hleypir púlsinum ekki undir 150 slög á mínútu. Að fara á þessa mynd í bíó var þvílíkur rússíbani.

                Eftir að hafa skrifað um Jason Statham var mér hugsað til Snatch sem hefði í rauninni átt að vera á þessum lista en sökum plássleysis verður þetta að nægja.